Era escola auie organizat una pedía gessuda enquiar estanh Redon...


Obra:Moria!... Èm perduts! (p. 7-8)
Comarca:Vall d'Aran

testing image

Era escola auie organizat una pedía gessuda enquiar estanh Redon. Er autocar les remassèc en estudi e les deishèc ath pè der Espitau de Vielha entàs nau e mieja deth maitin. Acaçats per empenhudes e clacassades, cadun se remassèc eth son morralet e se lo metec ena esquia.

Passèren de prèssa ath cant der Espitau, moment que siguec profitat pera mèstra entà explicar-les qu'er Espitau de Vielha, antigaments dit de Sant Nicolau des Pontelhs, siguec fondat en 1175 per Alfons II entá acuélher es caminaires que se vedien eth trabalh de passar eth pòrt. Tanben les expliquèc qu'ère de tostemps que i auie un espitalér, qu'auie era obligacion d'acuélher a tot eth qu'ac demanèsse; er ostau ère protegit peth rei d'Aragon, e en 1570 passèc a nòm dera vila de Vielha sense que se sàpie perqué. Era mèstra ditz que seguraments era istòria ei terriblaments importanta, mès qu'ara volerie remercar eth hèt qu'er Espitau ei era bastissa civila mès vielha de tota era Val que se n'a constància per escrit! Que dèishe com un carrèr ath miei des edificis, bòrdes, ostau e glèisa. As mainatges les hè gràcia de saber que s'atarnien de tot çò qu'aurien besonh durant tot er iuèrn, perquè passauen fòrça mesi barradi, sense poder-se botjar ne pòc ne fòrça.

Aquiu demorèren es mès petiti, aqueri qu'an vengut a divertir­se pes prats der entorn der Espitau, cadun damb eth sòn morraletet tanben. Es mèstres an parlat dejà damb eth pastor entà qu'es petitons poguen veir era ramada abans que se'n vage a pèisher un tròç ensús, ena pleta naua. Aquiu que son Jan, Cisco, Élia, Antònio, Ares, Àlex e es mès petiti, coma Nil, Ramon e Axel damb fòrça d'auti, d'edats diferentes, mès toti massa petiti entà hèr granes excursions. A Adrien tanben li aurie agradat de trobar-se damb toti aguesti, mès eth va entà un estudi a on non se pòt estudiar ena sua lengua. Correr per aqueri prats serà, tad aguesti petits, dejà ua aventura tà explicar en arribar en casa!

Eth carrèr puge ath dret e vire a dreta e en arribar en barranc, a quèrra, ja non ven mès er Espitan; deuant an era val de Conangles que les demore. Caminen leugèrs, maugrat qu'es mèstres se cansen fòrça mès, perque tot eth camin les expliquen causes sense parar. Les diden qu'aqueth riu que baishe apròp ei eth riu Sant Nicolau, e que se ditz atau justaments perque era capèla der espitau ère dedicada ath sòn culte. Sense dar-se'n compde se trapen en planhèth e cau sautar eth riu. S'empossen, se saupiquen, es mèstres criden, se banhen bèh shinhau es pès e s'esfòrcen entà ajudar as professores. Un còp passada aguesta aventura se tròben damb un boscarret de hais joeni e cargolhadi.

Era mèstra explique qu'aguest bòsc a uns ans ere fòrça mès espès. Que ne heren una grana bracada e en treigueren arbes que non pogueren èster talhadi arran de tèrra perquè eren massa gròssi es troncs. Es mainatges hèn cara de pena en tot escotar-la. Alavetz les ditz que se fixen fòrça s'a on meten es pès. S'ajoque e cuelh quauquarren que semble ua escròpa. Ei de color marron clar e ei dubèrta en quate petales, se torne a ajocar e agarre quauque frut marrón e ludent, e les met ath laguens d'aquerò que semble ua flor dubèrta, mès de hust. Ditz qu'en daurir-se a deishat quèir aqueres semençalhes ludentes, qu'auie sauvat enquia que sigueren prèstes entà germiar. Torne a ajocar-se, aguest còp entà agarrar ua petita planta que dèishe estonats as mainatges. Se tracte d'aqueth petit frut dera escròpa deth hai! Qu'a galhoat, e eth galhon naute dejà tres dits; pera part de baish se i ve una pedía arraïtz que ja a agarrat en tèrra. Ei tot tan de trende que semblaue marron mès que non pas verd. Son allucinadi!